Czarna Rzepa

Zgadnij co do jedzenia jest na zdjęciu

2012-01-18T21:34:00.002+01:00

A) Lody truskawkowe

B) Kurczak

C) Guma do żucia

D) Beza malinowa

Odpowiedź poniżej

Ta fotografia zdobyła już sporą popularność w sieci, w dobrej sprawie: to spojrzenie w rzadko pokazywany świat produkcji mięsa oddzielanego mechanicznie (popularnie zwanego MOM-em).

Komentarz Fooducate:

Ktoś odkrył w latach 60-tych, że obrabiarki mięsa mogą jeszcze trochę zwiększyć zyski z przetwórstwa drobiu, wieprzowiny i wołowiny poprzez mechaniczne ścieranie, skrobanie i tłoczenie tego co pozostaje ze zwierząt po oddzieleniu mięsa i nie nadaje się do niczego innego (kości, ścięgien, chrząstek i innych resztek). Wszystko jest wykonywane przez maszyny. Resztki są najpierw rozdrabniane a następnie przepuszczone pod dużym ciśnieniem przez sito. Masa, którą widać na zdjęciu to rezultat tych zabiegów.

Michael Kindt dodaje:

Ponieważ w tym się roi od bakterii, moczy się to w amoniaku... Następnie, ponieważ masa nie ma smaku, nadaje się jej smak sztucznymi aromatami. W dalszej kolejności żeby zmienić ten dziwny różowy kolor, dodaje się sztucznych barwników.

Ale halo, przynajmniej smakuje pysznie? ;)

Zdjęcie przedstawia mechanicznie oddzielone mięso z kurczaka (z którego przemysł fast-foodowy robi kurczakowe nuggetsy - po uformowaniu, opanierowaniu i usmażeniu). Dokładnie nie wiadomo skąd pochodzi to zdjęcie ale ciężko wątpić w jego opis - praktycznie identyczna masa wyszła Jamiemu Olivierowi jak próbował przekonać dzieci żeby tego nie jadły. To przekonywanie akurat mu nie wyszło - patrz film:

A poniżej film National Geographic jak się robi paróweczki... "jeżeli jesteś wegetarianinem możesz nie chcieć na to patrzeć":

Źródło i więcej

Porno pomidory z supermarketu

2011-12-20T01:35:00.000+01:00

Pomidory z supermarketu mogą wyglądać kusząco - idealnie symetryczne, czerwone, bez skazy - ale w większości przypadków smakują jak woda. Są jak pornografia żywności: kuszą, możesz sobie popatrzeć, ale w zamian nie dostajesz nic wartościowego. To opinia Barrego Estabrooka, autora książki "Pomidoroland: Jak nowoczesne rolnictwo przemysłowe zniszczyło nasz najbardziej kuszący owoc" (Tomatoland: How Modern Industrial Agriculture Destroyed Our Most Alluring Fruit). Według Estabrooka, większość winy za taki stan rzeczy ponoszą konsumenci, którzy oczekują świeżych pomidorów przez cały rok, nawet w zimie. Poniżej fragment wywiadu z Barrym Estabrookiem opisujący najgorsze praktyki amerykańskiego rolnictwa (pełen tekst wywiadu umieściłem na lokalnazywnosc.pl: Jak zniszczyliśmy pomidory):

"[...] Piszesz, że 1/3 produkcji przemysłowej pomidorów odbywa się na Florydzie, gdzie w zasadzie uprawia się je na piasku.

Pomidory są uprawiane na piasku. Urzędnicy od gospodarki rolnej wolą to nazywać uprawą w piaszczystej glebie, ale to piasek, taki jak na plażach Daytona Beach. Floryda jest najgorszym miejscem na świecie do uprawy pomidorów. Nigdy tam nie ma zimy, więc pasożyty są obecne przez cały rok, jest notorycznie wilgotno, idealne środowisko dla grzybic. Przed posadzeniem pomidorów wszystko w podłożu jest zabijane. Wstrzykiwane do gruntu nawozy i chemikalia są wszystkim z czego pomidory mogą żyć.

Podobnie jak kurczaki-brojlery, pomidory z Florydy są zaprojektowane aby rosnąć, rosnąć i rosnąć. Nie mają genetyki pozwalającej na rozwój w kierunku dobrego smaku. Pomidory zbiera się, kiedy są jeszcze absolutnie zielone i twarde. Gdy dostają się do sklepow spożywczych są nadal twarde, ale o kolorze zbliżonym do docelowego. Nazywa się je dojrzałymi, ale w slangu określa się je również zagazowanymi.

Ponieważ są zagazowane etylenem, tak?

Tak, są trzymane w etylenie do czasu kiedy przyjmą odpowiedni kolor. To nie dodaje im więcej smaku, nie przybywa żadnych kwasów, cukrów czy innych związków smakowych. Oznacza to, że nawet jeśli wyglądają jak dojrzałe, pewna część z nich nie jest dojrzała. Owoc pomidora nie jest czymś co może być zerwane dzisiaj, a następnie zjedzone za trzy tygodnie. Naturalnie wyhodowane pomidory łatwo uszkodzić w trakcie zbioru. Pomidory kupione na targu od rolnika są od razu gotowe do jedzenia. [...]"

Dieta a cholesterol

2011-11-15T21:49:00.001+01:00

Czy spożywanie dużej ilości cholesterolu, na przykład sporej liczby jajek, zwiększa poziom cholesterolu we krwi? NIE, nie zwiększa. To znany od dawna fakt naukowy wynikający z wielu długoterminowych badań na dziesiątkach tysięcy ludzi. Dlaczego w takim razie w wielu gabinetach lekarskich często słyszymy coś odwrotnego i zalecenia w stylu: nie wolno jeść więcej niż ileś tam jajek w tygodniu? Być może dlatego, że jakoś głupio straszyć cholesterolem i jednocześnie pozwalać na jego jedzenie w większych ilościach. Przestrzeganie ludzi przed wysoko-cholesterolowymi pokarmami ładnie pasuje do antycholesterolowej kampanii (czyt. więcej Tłuszcze nasycone są zdrowe) ale nie do rzeczywistości.

Poziom cholesterolu we krwi nie zależy od ilości spożywanego cholesterolu bez względu na to czy jemy 2, 7 czy 14 jajek w tygodniu. Wyznawcy antycholesterolowej kampanii nie mogli się z tym pogodzić, wykonali wiele badań i w trakcie badań krótkoterminowych (podczas których przez krótki okres czasu karmiono ludzi dużymi dawkami cholesterolu) zaobserwowano niewielki wpływ, który nigdy nie został zaobserwowany w badaniach długoterminowych. Postawiono kolejną hipotezę, że część ludzi może sobie pozwolić na jedzenie większych ilości cholesterolu a część nie (czytaj komentarz w źródłach poniżej). Ze wszystkich badań wynika, że jeżeli jedzenie cholesterolu ma w ogóle jakiś wpływ na jego poziom we krwi to jest on marginalny i krótkotrwały.

Jak to się dzieje, że można jeść dużo cholesterolu i jego poziom we krwi nie wzrasta? Ponieważ ludzie są przystosowani do jedzenia cholesterolu. Organizm ludzki umie sobie sam produkować cholesterol i steruje jego produkcją w zależności od diety - jeżeli spożywamy go dużo, produkcja cholesterolu przez organizm spada, kiedy spożywamy go mało - wzrasta. Co ciekawe, psy mają podobnie a przykładowo króliki nie mają takiej zdolności, dlatego regularne karmienie królików jajecznicą nie jest dobrym pomysłem ;)

To czy spożywany cholesterol podnosi poziom cholesterolu we krwi to tzw. problem zastępczy. Ważniejszym pytaniem jest: Czy spożycie większych ilości cholesterolu prowadzi do chorób serca? Przeprowadzono wiele badań na ogromnej grupie ludzi próbujących odpowiedzieć na to pytanie. Ich wyniki są niezwykle zgodne: NIE ma związku pomiędzy zwiększonym spożyciem cholesterolu a występowaniem chorób serca (patrz źródła poniżej). Podobnie jak nie ma związku pomiędzy zwiększonym spożyciem tłuszczów nasyconych a występowaniem chorób serca (czyt. Tłuszcze nasycone są zdrowe).

Sebastian Kmiecik

Źródła i więcej do poczytania
Źródła:

"A hypothesis out-of-date: The diet–heart idea". Journal of Clinical Epidemiology (2002)

W tej publikacji znajdziecie komentarz do popularnej hipotezy, że ludzie dzielą się na niewrażliwych na cholesterol w diecie (hypo-responders) i nadwrażliwych (hyper-responders) - niewrażliwi to zdolni do utrzymywania tego samego poziomu cholesterolu we krwi nawet po spożyciu jego dużej ilości, nadwrażliwi mają nie mieć tej zdolności (jeśli tak, większość ludzi należy do niewrażliwych!):

"Utrzymuje się, że małe zmiany średniego poziomu cholesterolu we krwi obserwowane po jego wysokim spożyciu są wynikiem tego, że część ludzi jest niewrażliwych podczas gdy inni są nadwrażliwi. Takie twierdzenie nie ma pokrycia w wynikach dostępnych badań. Po zaaplikowaniu 2 tygodniowej wysoko-cholesterolowej diety, około 25% z 94 testowanych osób zostało zaklasyfikowanych do grupy nadwrażliwych, około 20% do grupy niewrażliwych. Jednakże, kiedy eksperyment został powtórzony, nie znaleziono różnicy pomiędzy obiema grupami. W trzecim eksperymencie na tych samych osobach, w którym dodatkowo zwiększono dawkę cholesterolu w porównaniu do poprzednich prób, niektórzy zaklasyfikowani w pierwszym etapie do nadwrażliwych okazali się niewrażliwymi."

książka: "Cholesterol - naukowe kłamstwo". Uffe Ravnskov (Wydawnictwo WGP 2009). - książka dla osób, których interesuje głęboka analiza danych naukowych (na polskim rynku jest również książka bardziej przystępna dla niespecjalistów, którą wymieniam na końcu listy) "Dr Ravnskov na blisko 300 stronach przedstawia szeroki przegląd literatury naukowej wykazując, że poziom cholesterolu nie ma wpływu na powstawanie i rozwój chorób serca i miażdżycy." Więcej informacji można też znaleźć na stronie organizacji założonej przez autora: The International Network of Cholesterol Skeptics
wholehealthsource.blogspot.com: The Diet-Heart Hypothesis: Stuck at the Starting Gate
"Revisiting dietary cholesterol recommendations: does the evidence support a limit of 300 mg/d?" Current Atherosclerosis Reports (2010)
"A Review of Scientific Research and Recommendations Regarding Eggs". Journal of American College of Nutrition (2004)

Więcej do poczytania:

nowadebata.pl: 5 powodów żeby nie martwić się poziomem cholesterolu
nowadebata.pl: „Nie bójmy się cholesterolu,” mówi prof. Grażyna Cichosz w rozmowie z serwisem Nowa Debata
nowadebata.pl: Inflacja, jaja i groźny cholesterol
książka: "Mity o cholesterolu". Walter Hartenbach (Oficyna Wydawnicza Interspar) - książka dla wszystkich - zdecydowanie bardziej przystępna niż wymieniona wcześniej "Cholesterol - naukowe kłamstwo" Uffe Ravnskova.

Poznaj tego kto Cię karmi

2011-09-28T23:16:00.000+02:00

foto: flickr/restlessglobetrotter

(tekst dla portalu lokalnazywnosc.pl gdzie ukazał się pod tytułem: Lokalne systemy żywnościowe - korzyści społeczne)

Ze wszystkich zalet lokalnej żywności (czyt. Dlaczego lokalna żywność), oprócz lepszego smaku, najbardziej do mnie przemawiają korzyści społeczne. Znajomemu nie sprzedaje się byle czego bo więcej nie kupi i jeszcze ostrzeże innych w okolicy. Kupując u znajomego producenta (czy sprzedawcy, który zna producenta) polegam na autorytecie dostawcy i mogę się dowiedzieć wszystkiego czego chcę o produkcie, prosto ze źródła.

Z punktu widzenia masowych systemów sprzedaży i produkcji, jest ważne aby klient wiedział jak najmniej. W hipermarkecie się nie dowiem, kto uprawiał te warzywa i jak. Sprzyja to częstej patologii uprawy na dwa fronty: dla sprzedaży anonimowej oraz dla rodziny i znajomych. Dla sprzedaży anonimowej koszty produkcji muszą być jak najtańsze: warzywa i owoce mają być duże, dobrze wyglądające i mają się nie psuć (bo sieć supermarketów następnym razem nie kupi). Dla siebie i znajomych ma być smacznie i zdrowo - bez konserwującej chemii. Im więcej pośredników pomiędzy producentem a konsumentem, tym większa ignorancja na temat metod produkcji i gorsze decyzje zakupu.

Ktoś w Brukseli ostatnio się obudził i unijni urzędnicy robią już plany promocji lokalnych systemów żywnościowych. Poniżej wynikające z nich społeczne korzyści wymyślone przez unijnych urzędników (czytaj pełen dokument):

Krótkie kanały dystrybucji zwiększają interakcje między konsumentami i producentami oraz ich wiedzę o drugiej stronie i wzajemne zrozumienie. Dzięki osobistej znajomości producentów przez konsumentów pozwalają na budowanie stosunków opartych na zaufaniu oraz na natychmiastową identyfikowalność produktów. Zapewniają one również podstawowy poziom niezależności żywnościowej.
Oferowanie lokalnych produktów: autentycznych, tradycyjnych, oryginalnych, zrównoważonych, sezonowych lub o innych cenionych lokalnie cechach przyczynia się do spójności społecznej, krzewi poczucie wspólnoty oraz zachęca społeczność do zachowań przyjaznych dla środowiska naturalnego. Miejsca sprzedaży produktów lokalnych, takie jak stoiska sprzedaży bezpośredniej lub place targowe są często ogniwem procesu włączenia społecznego i integracji zawodowej dla konsumentów, producentów i sprzedawców.
Zgodnie z filozofią ruchu Slow Food dotyczącą społeczności zrównoważonej żywności (Sustainable Food Communities) konsumenci mają podstawowe prawo do lokalnie produkowanej, smacznej i zdrowej żywności. Ruch ten uważa również, że społeczności te powinny być połączone w globalną sieć. Szybki dostęp do świeżych produktów w ramach sprzedaży produktów lokalnych przyczynia się do poprawy zdrowia publicznego dzięki zróżnicowaniu odżywiania i zachowaniu wszystkich walorów organicznych produktów żywnościowych (walory te zmniejszają się w systemach długo terminowej konserwacji).

Dlaczego lokalna żywność?

2011-08-23T19:04:00.000+02:00

Piotr prowadzi swój sklep "Owocjusz" z lokalnymi
owocami i warzywami (Jarosław, podkarpackie).
Stawia na jakość i starannie wybiera swoich dostawców.
Klienci to doceniają, a ja stoję w coraz dłuższej kolejce.

Każdy zetknął się z określeniami "ekologiczne" albo "organiczne". To już wypromowane etykietki mające coraz więcej zwolenników ale również przeciwników, uważających je za dziwactwo niewarte większych pieniędzy niż "normalne" produkty. Polski rynek żywności ekologicznej jest już sporo warty i rośnie bardzo dynamicznie (50 mln euro, wzrost 20-30% w skali roku, dane z maja/2011 wg PAP). Idziemy tą samą drogą co Stany Zjednoczone i inne kraje wysoko rozwinięte. Tymczasem wielu tamtejszych ekspertów od ekologii, dobrego jedzenia i smaku wskazuje, że coś po drodze się popsuło i jest lepszy kierunek: lokalna żywność. Dla tamtejszych eko-środowisk "lokalne" to w tej chwili to co kiedyś "organiczne" (czyt. Eating Better Than Organic - TIME Magazine ).

Skąd ta zmiana? Ludzie się zorientowali, że nie do końca podobają im się metody działania największych producentów. Wraz z rosnącym popytem na "organiczne" na rynku pojawili się wielcy producenci, stosujący uprawy i hodowle na skalę przemysłową oraz masowy transport towarów na dalekie odległości. Priorytetem stał się zysk ze szkodą dla jakości i smaku towaru. Zachowując pewne zasady np. niestosowania środków ochrony roślin, łamie się inne np. zrównoważonego rozwoju i ekologicznej produkcji.

Koncepcja lokalnej żywności jest zorientowana na odwrócenie trendu jakim już dawno poszła produkcja "normalnej", a ostatnio "organicznej" żywności. Trendu w kierunku masowej produkcji żywności oraz kontrolowania rynków przez wielki biznes i wielkich pośredników. Chodzi o to, żeby na nowo połączyć klientów z lokalnymi producentami, bezpośrednio lub poprzez lokalnych pośredników. W ten sposób producenci dostają więcej pieniędzy, a klienci tańszy i lepszy towar. Lepszy bo bardziej świeży, solidniejszy i lepiej dopasowany do klienta.

Większa solidność wynika z większej przejrzystości (sąsiedzi i klienci obserwują!), stosowania bardziej tradycyjnych metod produkcji i braku anonimowości. Częstsze kontakty klient-producent pozwalają na budowanie stosunków opartych na zaufaniu i lepszym wzajemnym zrozumieniu. Wiadomo, że producenci częściej uzależniają unikalne cechy swoich produktów od oczekiwań klientów jak działają w lokalnym systemie. Znasz swojego rolnika (czy właściciela sklepiku co zna rolników) - rozmawiasz z Nim, On Cię karmi, Ty go utrzymujesz - czy to nie piękne?

Codziennie głosujemy swoimi pieniędzmi, czy chcemy mieć wybór pomiędzy towarem lokalnym, a towarem z supermarketu - niedługo możemy go nie mieć. Czy pieniądze mają pozostać w regionie, czy nie. Czy jedzenie ma być bardziej różnorodne i unikalne, czy wszędzie takie samo. Czy ludzie z pomysłami, patrząc na to co się dzieje, będą mieli odwagę zabrać się za lokalną produkcję, czy nie. Decydujemy o być, albo nie być: lokalnych upraw, sadów, małych piekarni, sklepików, jadłodajni...

Drogi Kliencie i lokalny Producencie, warto do siebie dotrzeć. W końcu nie macie daleko.

Jesteś za? Dołącz do facebook.com/lokalnazywnosc Tam znajdziesz więcej informacji, a już we wrześniu dowiesz się jak łatwo znaleźć producentów, lub dotrzeć do klientów, w TWOJEJ OKOLICY (projekt wspomagany przez Czarną Rzepę!).

Dlaczego da się polubić piwo

2011-06-08T21:52:00.010+02:00

"Beer Goddes" (foto: flickr/Thomas N.)

Wiele osób uwielbiających piwo wspomina, że pierwsze piwo w ich życiu nie smakowało dobrze. Poniżej o tym jakie właściwości pokarmów sprawiają, że mamy ochotę je spożywać i również o tym, że możemy zmieniać nasze upodobania.

Mózg człowieka ma zdolność przetwarzania złożonych doświadczeń w prosty system oceniania przyznający etykietki od "wspaniałe" do "okropne". Cały mechanizm jest nazywany systemem nagrody (termin z psychologii). Dzięki temu jesteśmy w stanie uczyć się na błędach (np. żeby nie dotykać gorącego żelazka) i uczymy się powtarzać zachowania, które prowadzą do przyjemnych doświadczeń (np. ubierać sweter gdy jest zimno). System nagrody jest kluczowy dla przeżycia gatunku i ma nas zachęcić do zachowań korzystnych dla naszego organizmu.

Ponieważ jedzenie jest jednym z najbardziej kluczowych elementów dla przeżycia, system nagrody jest bardzo czule nastrojony na wykrywanie właściwości jedzenia, które mogą być korzystne dla organizmu. Mózg analizuje złożone dane: zapach, smak, dotyk, różnego rodzaju sygnały z układu pokarmowego oraz zachowanie innych w odniesieniu do pokarmu, żeby przyznać etykietkę: czy pokarm jest dobry, czy nie.

Eksperymenty na ludziach i szczurach pokazały, że następujące właściwości/ składniki jedzenia są odbierane przez mózg jako nagradzające:

cukier
skrobia (ciekawe, bo skrobia jest bez smaku i zapachu, i rzeczywiście białe makarony czy pieczywo, które zawierają dużo skrobii i również bywają praktycznie bez smaku, są często odbierane jako bardzo przyjemny pokarm)
tłuszcz
sól
smak umami (czyt. Niech Cię glutaminian nie umami)
brak gorzkiego smaku
niektóre tekstury w połączeniu z odpowiednim składem (np. chrupiące jedzenie, dużo kalorii w płynie albo w miękkiej teksturze)
niektóre aromaty (np. estry o smaku owocowym)
wysoka gęstość kaloryczna (czym bardziej kaloryczne jedzenie tym jest lepiej odbierane)

Człowiek rodzi się zaprogramowany żeby lubić powyższe właściwości i składniki jedzenia. Z czasem uczymy się lubić inne smaki i aromaty (zwykle powiązane z powyższymi). Dobrym przykładem jest tu właśnie piwo. Pite po raz pierwszy nie smakuje najlepiej bo jest gorzkie. Jest hipoteza, która mówi, że nie lubimy gorzkiego bo gorzkie pokarmy pochodzenia naturalnego bywają trujące np. niektóre zioła. Ale po kilku piwnych sesjach mózg się zaczyna orientować, że w piwie są łatwo dostępne kalorie, a do tego jeszcze relaksująca używka, i stopniowo zmienia swoją etykietkę piwa z "niedobre" na "pyszne".

Niektórzy nie doczekują tej zmiany i ciężko im wypić piwo bez dodatku słodkiego syropu. Być może te osoby są bardziej wrażliwe na gorzki smak - niektóre badania twierdzą, że kobiety mają większą wrażliwość na gorzkie niż mężczyźni (co by się nawet zgadzało, bo chyba częściej kobiety zamawiają piwo z sokiem). Możliwe również, że kobiety mają mniej samozaparcia w doszukiwaniu się smaku w piwie niż mężczyźni ;)

PS. System nagradzający takie a nie inne właściwości pożywienia wykształcił się w wyniku tysięcy lat ewolucji. Świetnie podpowie co jeść a czego nie jeżeli chodzi o pokarmy nieprzetworzone i naturalne, takie jakie jedli nasi przodkowie. Przemysłowo przetworzone jedzenie, projektowane tak żeby zmaksymalizować jego właściwości nagradzające, dostarcza bardzo mocnych bodźców przekraczających doświadczane do tej pory normy, prowadząc do otyłości i innych negatywnych konsekwencji zdrowotnych (więcej - patrz źródło).

PS2. Przykład piwa pokazuje, że można zmieniać preferencje odnośnie jedzenia. Czasami nawet trzeba np. w wypadku dolegliwości z powodu spożywania zbyt dużej ilości cukrów rafinowanych (otyłość i wiele chorób). Wymaga to trochę czasu, cierpliwości i najlepiej metody drobnych ale konsekwentnych kroków. Kolejny przykład, który pokazuje jak radykalnie mogą zmieniać się smakowe preferencje, tym razem od posłodzonego pokarmu do niesłodkiego, to przestawienie się ze słodzonej herbaty na gorzką. Na początku nie jest łatwo ale zwykle ci co się przestawili nie chcą już słyszeć o piciu słodzonej herbaty.

Źródło:
WholeHealthSource: Food Reward: a Dominant Factor in Obesity, Part I

Tłuszcze nasycone są zdrowe

2011-05-02T18:26:00.027+02:00

"Otwórz oczy na tłuszcze nasycone" - no właśnie!
(z kampanii przeciw tłuszczom nasyconym).

Każdy słyszał o tym, że tłuszcze nasycone są niekorzystne dla zdrowia i trzeba ich unikać (obficie występują w tłustym nabiale i innych produktach pochodzenia zwierzęcego: smalcu, tłustym mięsie). Już od ponad pół wieku naukowcy badają związek pomiędzy spożyciem tłuszczów nasyconych a ryzykiem chorób układu krążenia. Słuchając rad i apelów uznanych ekspertów mogłoby się wydawać, że badania wykazały związek przyczynowy pomiędzy jednym a drugim. Otóż nie wykazały.

Kto jest głębiej zainteresowany tematem odsyłam do prac przeglądowych podsumowujących wyniki badań i książek (wymienione na końcu posta), do podsumowania badań prospektywnych (uznawanych za najbardziej miarodajne) na wholehealthsource: The Dirty Little Secret of the Diet-Heart Hypothesis, do artykułu nowadebata.pl: Tłuszcze nasycone a choroby serca: wczesne badania nad hipotezą , czy też do wyników ostatnio zakończonych badań w Japonii (podsumowanie na wholehealthsource: Saturated Fat Consumption Still isn't Associated with Cardiovascular Disease).

Coraz więcej naukowców wycofuje się ze straszenia tłuszczami i wskazuje na inne problemy w kontekście zapobiegania i leczenia chorób krążenia (patrz Unikaj nie tłuszczu tylko cukru). Jeżeli chodzi o tłuszcze powinniśmy zwracać uwagę przede wszystkim na stopień przetworzenia (podobnie z węglowodanami) i wybierać tłuszcze jak najmniej przetworzone. Przetwarzanie (np. rafinacja olejów roślinnych, hydrogenacja olejów roślinnych - tak powstaje margaryna i zabójcze tłuszcze trans) jest bardzo opłacalne dla przemysłu spożywczego bo obniża koszt produktów i zwiększa ich trwałość. Fast-food (w tym większość gotowych wyrobów cukierniczych, zupki w proszku, słone przekąski) zawiera głównie tłuszcze wysoko przetworzone bo tak jest taniej. Podsumowując, nie należy się bać pełnotłustego nabiału robionego tradycyjnymi metodami, masła, smalcu czy tłustego mięsa jak ktoś lubi.

Ciężko uwierzyć, że fałszywa teoria mogła tyle przetrwać i wciąż żyje? "Nasza silna potrzeba zrozumienia, wytłumaczenia i wyleczenia sprawia, że pokusa, żeby przypisać związek przyczynowy do skojarzenia jest tak silna, że trudno jej się oprzeć. Jest to najważniejszy powód błędów w medycynie" (Petr Skrabanek)**. Nie bez znaczenia jest też to, że koncepcja dieta-serce* i antycholesterolowa kampania są źródłem ogromnych korzyści materialnych dla naukowców, lekarzy, przemysłu farmaceutycznego i pewnych dziedzin przemysłu spożywczego**. Stąd ignorowanie wyników badań niezgodnych z hipotezą, cytowanie danych bez związku z tematem, przeprowadzanie badań źle zaplanowanych i źle przeprowadzonych, czy też materialne faworyzowanie karier naukowców, którzy podtrzymują utarte opinie.

"Hipoteza lipidowa* powoli upada, ale wydaje się, że nikt spośród decydentów z obszaru zdrowia publicznego nie jest jeszcze gotów by przyznać to publicznie. Pytanie - czego właściwie się boją? Że zaczniemy pałaszować bez opamiętania cheeseburgery z bekonem? Czy, co bardziej prawdopodobne, że dojdziemy do oczywistych wniosków, że królowie od żywienia są nadzy i już nikt nigdy nie będzie ich słuchać?"***.

Trzeba również wziąć pod uwagę, że uprawianie nauki o żywieniu nie jest łatwe. Dostępne narzędzia badawcze nie są w stanie wziąć pod uwagę ogromnej liczby zmiennych jakie mogą mieć wpływ na wynik - konieczne jest przyjęcie wielu założeń, które później często okazują się błędne. Czasami można odnieść wrażenie, że jeżeli chodzi o żywienie to wiadomo już prawie wszystko. Wiele wskazuje na to, że jest odwrotnie, a to co można zobaczyć i wyizolować nie zawsze jest ważnym czynnikiem. Redukowanie obszaru badań do wpływu jednej tylko substancji nazywa się czasami nauką parkingową***. Termin wziął się z anegdoty: ktoś gubi wieczorem kluczyki na parkingu i szuka ich tylko pod latarniami, ale nie dlatego, że je tam zgubił tylko dlatego, że tam cokolwiek widać.

Więcej:

* Pogląd o szkodliwości tłuszczów nasyconych jest częścią naukowej hipotezy dieta-serce (inaczej zwaną hipotezą lipidową), która w dużym skrócie mówi, że tłuszcze nasycone (i również cholesterol w pożywieniu) zwiększają poziom cholesterolu we krwi co przekłada się na zwiększone ryzyko chorób układu krążenia. Wiele badań zaprzecza założeniom tej pięknej hipotezy (patrz **).

Książki (pierwsza jest bardziej naukowa, druga bardziej przystępna):

** Uffe Ravnskov. Cholesterol - naukowe kłamstwo. Wydawnictwo WGP 2009. - "Dr Ravnskov na blisko 300 stronach przedstawia szeroki przegląd literatury naukowej wykazując, że poziom cholesterolu nie ma wpływu na powstawanie i rozwój chorób serca i miażdżycy." Więcej informacji można też znaleźć na stronie organizacji założonej przez autora: The International Network of Cholesterol Skeptics

*** Michael Pollan. W obronie jedzenia - manifest wszystkożerców. Wydawnictwo Mind 2010. - "Autor tej książki rzuca wyzwanie współczesnemu jedzeniu stworzonemu przez naukę i przemysł spożywczy. Kwestionuje także wartość wciąż zmieniających się zaleceń żywieniowych pochodzących od ekspertów. W zamian proponuje powrót do tradycyjnej kultury jedzenia i jadłospisów tworzonych przez nasze babki i prababki. Książka odniosła olbrzymi sukces w Stanach Zjednoczonych, utrzymując się nieprzerwanie od dwóch lat na liście bestsellerów The New York Timesa." Więcej o autorze na http://michaelpollan.com/

Prace przeglądowe (z komentarzami wholehealthsource.blogspot.com):

The Questionable Role of Saturated and Polyunsaturated Fatty Acids in Cardiovascular Disease. Journal of Clinical Epidemiology. 1998. Dr. Uffe Ravnskov systematically demolishes the diet-heart hypothesis simply by collecting all the relevant studies and summarizing their findings.
A Systematic Review of the Evidence Supporting a Causal Link Between Dietary Factors and Coronary Heart Disease. Archives of Internal Medicine. 2009. "Insufficient evidence (less than or equal to 2 criteria) of association is present for intake of supplementary vitamin E and ascorbic acid (vitamin C); saturated and polyunsaturated fatty acids; total fat; alpha-linolenic acid; meat; eggs; and milk" They analyzed prospective studies representing over 160,000 patients from 11 studies meeting their rigorous inclusion criteria, and found no association whatsoever between saturated fat consumption and heart attack risk.
Meta-analysis of prospective cohort studies evaluating the association of saturated fat with cardiovascular disease. The American Journal of Clinical Nutrition. 2010 "A meta-analysis of prospective epidemiologic studies showed that there is no significant evidence for concluding that dietary saturated fat is associated with an increased risk of CHD or CVD."

Gzik na zielono

2011-04-30T14:39:00.013+02:00

Kto nie jest z Wielkopolski może nie wiedzieć, że jak je twaróg ze śmietaną i cebulą to je gzika. "Gzik w Wielkopolsce to tradycyjna potrawa postna, przyrządzana ze zmielonego twarogu, który następnie urabia się z dodatkiem kwaśnej śmietany, cebuli oraz soli na jednolitą masę. Tak przyrządzony gzik podawany był (i jest nadal) jako dodatek do ziemniaków w mundurkach, najczęściej w postne piątki [...] Pokrojona cebula jest obecnie często zastępowana szczypiorkiem. Niektóre gospodynie dodają także pokrojoną rzodkiewkę, koperek, a jako przyprawę również pieprz czarny mielony".*

Do gzika pasuje mi jeszcze zielona pietruszka (dużo zielonej pietruszki) albo dodatek innych zielenin (np. naci selera, świeżych ziół, kiełków różnego rodzaju). To, że smak zieleniny dobrze komponuje się z mlecznym smakiem twarogu i śmietany (albo kefiru czy jogurtu) nie powinno dziwić - w końcu jedno powstaje z drugiego (a pomiędzy nimi jest krowa). Spece od komponowania smaków odkryli, że najlepiej komponują się pokarmy, które zawierają wspólne związki chemiczne odpowiedzialne za smak** i tak pewnie jest tutaj. Ciekawe, że "pyry z gzikiem na obiad" są popularne chyba tylko w Wielkopolsce a przecież twaróg i ziemniaki to świetne połączenie smakowe, bo chyba każdy lubi ruskie pierogi?

Poniżej tradycyjne przepisy i gzik w literaturze*:

"Kuchnia regionalna wczoraj i dziś (Biruta Markuza-Bieniecki, Jan Piotr Dekowski) dokładnie opisując dawne zwyczaje żywieniowe Wielkopolski, podaje, że spośród przyrządzanych z mleka i jego przetworów potraw najbardziej popularne w regionie były polewka, gzik oraz ser smażony z kminkiem. Oto przepis na gzik: 25 dkg świeżego twarogu, 2/3 szklanki kwaśnej młodej śmietany, pęczek szczypiorku, pęczek rzodkiewek, sól. Twaróg rozmieszać ze śmietaną na gładką masę dodać pokrajane w paseczki rzodkiewki i posiekany szczypiorek. Podawać do czarnego chleba lub grzanek.

Kuchnia wielkopolska wczoraj i dziś, czyli porady jak smacznie i tanio gotować zachowując tradycje i zdrowie (Poznań 1996, s. 279) opisuje kolejny sposób na przygotowanie gzika: Twaróg ze szczypiorkiem lub cebulą (gzik – według starego przepisu). 0,5 kg twarogu, 1 cebula lub pęczek szczypiorku, 250 ml (1 szklanka) śmietany, sól. Roztarty dokładnie ser wymieszać ze śmietaną. Cebulę obrać, umyć i rozdrobnić (również szczypiorek). Wymieszać z serem. Doprawić solą do smaku. Podawać do ziemniaków w „mundurkach”, zsiadłego mleka lub maślanki.

Także Zbigniew Przybylak w Tradycyjnej kuchni pomorsko-wielkopolskiej (Poznań 2003, s. 78, 79) podaje przepisy na gzika oraz gzika na słodko: Gzik: ½ kg świeżego twarogu rozetrzeć z ćwiartką śmietany, 2-3 cebulami pokrojonymi w kostkę (cebulę można zastąpić cebulką lub szczypiorkiem). Doprawić solą i pieprzem. Podawać z ziemniakami ugotowanymi w mundurkach. Gzik podawano też z chlebem. (…) Zamiast śmietany dla oszczędności sporządzano gzik z dodatkiem mleka lub mleka kwaśnego. Ser w takiej postaci jadano także na Kujawach, regionie historycznie i etnograficznie związanym z Wielkopolską. Gzik na słodko: Około ½ kg świeżego twarożku odcedzić przez durszlak. Dodać trochę cukru, cebuli, pieprzu, kopru oraz ½ szklanki śmietany. Utrzeć nie dodając soli.

Bardzo interesujące jest opracowanie hasła „gzik” w Słowniku gwary miejskiej Poznania (Monika Gruchmanowa, Bogdan Walczak, Poznań 1997), w którym w charakterze przypisów podano przykłady występowania tego słowa w różnych źródłach pisanych, np.: -/ Pręgierz 1913, Z. Modrak (Moje normalne menu w tych latach było: (…) kolacja – ziemniaki ze solą, gzikiem, polewka z ziemniakami lub naworka (…)) -/ Życiorys własny robotnika, maszynopis, Poznańskie Wspominki, Poznań 1973, s. 234 (Ziemniaki w mundurkach gotowane – pyszne. Brukiew, marmolada, gzik) -/ G. Górnicki, Dom na Pacyfiku, Poznań 1973, s. 94 (Jeść chleb z gzikiem i nie czuć w ustach żadnego smaku) -/ J. Ratajczak Umrzeć, żyć dalej, Poznań 1975, s. 36 (Mleko i gzika przykryte płatkiem, żeby mucha nie wleciała) -/ E. Góra, Prosto z pnia, Warszawa 1965, s. 42 -/ S. Strugarek, Wuja Ceśku opowiada, Poznań 1977, s. 196 (Przyniesie mu gziku ze sznytloszkiym) -/ J. Kubel, Blubry Starego Marycha, s. 8, 12, 22 (Wczoraj mieliśmy na obiad pyry z gziką). W słowniku obok określenia gwarowego gzik i gzika podaje się też inne określenia: gziczek, gziczka. Z kolei książka 80 lat kroniki Miasta Poznania opisując potrawy przygotowywane z ziemniaków (zupa ziemniaczana tzw. ślepe ryby, chleb z dodatkiem mąki ziemniaczanej, placki ziemniaczane tzw. plyndze), również wspomina o ziemniakach, czyli popularnych w gwarze poznańskiej – pyrach z gzikiem."

*Produkty regionalne i tradycyjne: Gzik wielkopolski http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Lista-produktow-tradycyjnych/woj.-wielkopolskie/Gzik-wielkopolski
**Łączenie pokarmów: http://www.kuchnia.tv/kuchnia_encyklopedia-kuchni_305_foodpairing.html

Fajnie jak na Okinawie

2011-04-24T21:25:00.036+02:00


Hara hachi bu (tzn. najadać się w 80 procentach,nie do syta) to jedna z zasad Okinawian. .

Chcąc poznać najlepsze wzorce zdrowego stylu życia trzeba się wybrać na japońską wyspę Okinawa. Jeszcze niedawno notowano tu najwyższy odsetek stu- i studziesięciolatków na świecie. Mało tego, staruszkowie dożywają setki w niesamowitej formie. Ostatnio statystyki się trochę pogorszyły razem z częściowym przejęciem zachodniego trybu życia. "Większość mieszkańców Okinawy myślała, że będzie żyć długo tylko dlatego, że wyspa jest znana z długowieczności mieszkańców. A powinni poznać przyczyny tej słynnej długowieczności i postępować dziś tak, jak ich przodkowie" - mówi badacz przyczyn tej długowieczności*.

A mądrość przodków polegała na:

regularnej aktywności fizycznej (np. codzienna gimnastyka w stylu tai chi, z Okinawy pochodzi wiele sztuk walki np. karate!)
regularnym dbaniu o relaks i wyciszenie (np. poprzez kulturę życia bez pośpiechu, celebrowanie podziwiania przyrody, celebrowanie posiłków, ćwiczenia oddechowe)
dużej dbałości o więzy międzyludzkie (rodzinne, przyjacielskie, sąsiedzkie)
zdrowej diecie (dużo warzyw i pełnych ziaren, mało mięsa - jeśli już to ryby, owoce morza i wieprzowina, podstawowym tłuszczem używanym do gotowania jest smalec wieprzowy!, nie je się mleka, nabiału ani jajek). Diecie okinawian poświecono wiele prac naukowych w których podkreśla się niską kaloryczność diety i bogactwo korzystnych składników odżywczych (pochodzących głównie ze spożywanych roślin) - o używaniu smalcu jest raczej cicho (czyt. Tłuszcze nasycone są zdrowe).

Na Okinawie do codziennych tradycji należą: rozpoczynanie dnia od porannej gimnastyki albo spaceru, pielęgnacja ogrodu, uprawa warzyw i owoców na własne potrzeby, gry zespołowe i wspólne tańce praktykowane niezależnie od wieku. Gry zespołowe staruszków? tam normalność, u nas - kosmiczne.

Kilka historii z Okinawy:

"Na wyspie nigdy nikt się nie spieszy, a powiedzenie „jutro też jest dzień” cieszy się ogromna popularnością. Setki ludzi, zarówno starych jak i młodych, ma w zwyczaju udawać się codziennie na plażę po to, by wspólnie oglądać spektakularne zachody słońca. Bowiem mieszkańcom wyspy nigdy nie brak i nie żal jest czasu na estetyczne doznania – podziwianie pięknych zjawisk to trwały element ich kultury i świadomości.

Pomimo, iż mieszkańcy Okinawy żyją zazwyczaj w licznych wielopokoleniowych domach rodzinnych, wykazują równie silne więzi z przyjaciółmi i sąsiadami. Jeśli tylko ktoś nie pojawi się w pracy lub na umówionym spotkaniu sąsiedzi natychmiast pukają do drzwi, by sprawdzić, co się z nim dzieje."**

"Co ją wyróżnia Okinawę od innych wysp archipelagu? Odpowiedź znajdziesz w pewnym miejscu w pobliżu plaży, gdzie znajduje się kamień z wygrawerowaną następującą sentencją: „ Jako siedemdziesięciolatek wciąż jesteś dzieckiem, jako osiemdziesięciolatek – ciągle jesteś młody. Mając lat 90, kiedy przodkowie zapraszać cię będą do raju bram, poproś ich, aby poczekali, aż osiągniesz setkę, a wówczas przemyślisz ich zaproszenie”.

Słowa wyryte na skale znajdują swe odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wystarczy poznać jedną z mieszkanek Okinawy. Jest zdrowa i aktywna. Codziennie wstaje o 7.00 i udaje się na półgodzinny spacer. Trzy razy w tygodniu gra w gry zespołowe ze swymi przyjaciółmi. W takim sposobie bycia nie byłoby niczego dziwnego, gdyby nie fakt, że owa mieszkanka wyspy skończyła właśnie 102 lata!"**

"Seiryu Toguchi wstaje codziennie o 6 rano, myje twarz i uprawia gimnastykę w zielonym ogrodzie przed swoim domem na Okinawie. Szykuje śniadanie złożone z ryżu i zupy miso (ser sojowy podobny do tofu) ze szpinakiem i jajkiem. Następnie dogląda gospodarstwa, w którym uprawia marchew, kapustę i inne warzywa. O godzinie 17 bierze gorącą kąpiel i gotuje na kolację wieprzowinę z rzodkwią z własnych zbiorów.

Owdowiał kilka lat temu. Dzieci wyprowadziły się do dalekich miast. Ale Toguchi jest samodzielny. Znacznie bardziej niż większość japońskich mężczyzn. Czyta gazety i czasopisma ilustrowane, sam pierze i naprawia garderobę, a kiedy najdzie go ochota na pączki, jedzie autobusem do miasteczka, by je sobie kupić. W wolnym czasie gra na sanshinie, tradycyjnym trzystrunowym instrumencie. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że mężczyzna ma już prawie 102 lata.

Toguchi żartuje, że sekretem jego długowieczności jest specjalna nalewka, którą pija przed snem. Trunek zawiera: czosnek, miód, kurkumę i aloes rozpuszczone w awamori, miejscowym samogonie. Ze swoją bystrością umysłu i energią byłby wyjątkiem wśród rówieśników z innych rejonów świata, ale nie na Okinawie. Jest jednym z 600 ponadstuletnich mieszkańców archipelagu położonego między głównymi wyspami Japonii a Tajwanem."*

Fragmenty tekstów z
*newsweek.pl: Długowieczni Japończycy
**bio-style.pl: Okinawa wieczną wyspą

Więcej:
http://okinawaprogram.com/
http://zenhabits.net/the-two-okinawan-diet-rules-or-how-im-getting-leaner-during-the-holidays/

Brązowy ryż na zielono

2011-03-27T17:07:00.008+02:00

Coś dla zawodowców ;) Ugotowane razem: 3/4 szklanki brązowego ryżu, półtora szklanki wody, trochę koloru zielonego czyli około 1-2 gramy chlorelli i połowa pora (tej bardziej zielonej strony pokrojonej w długie paski), przyprawy (ocet balsamiczny, sos sojowy, sól ziołowa, tabasco), trochę masła. Dobre!

Łap słońce czyli witaminę D

2011-03-23T22:44:00.026+01:00

Koniec zimy i początek wiosny to dla wielu czas osłabienia i obniżonej odporności. Jaki jest tego powód? Oprócz niedoboru świeżych roślin w jedzeniu jest jeszcze co najmniej jeden: niedobór promieni słonecznych. Łapanie słońca przez szybę w pomieszczeniu się nie liczy! Szyby blokują promieniowanie UVB, dzięki któremu w skórze zachodzi produkcja witaminy D. Wystawianie skóry na słońce jest głównym źródłem witaminy D. Ocenia się, że prawie całe zapotrzebowanie organizmu może być pokrywane w ten sposób.

"Główny czynnik ryzyka zdrowia", "najbardziej niedoceniany składnik odżywczy", "składnik odżywczy dziesięciolecia, a właściwie to czemu nie stulecia?" - to niektóre z aktualnych określeń witaminy D. Ostatnie lata to prawdziwa lawina wyników badań wykazująca kluczową rolę witaminy D dla zdrowia. Niedobór witaminy D jest silnie powiązany z obniżeniem odporności i znacznie zwiększonym ryzykiem wielu chorób np: nowotworów (w zależności od typu raka niedobór oznacza nawet kilkakrotnie większe ryzyko), stanów zapalnych, osteoporozy, depresji, chorób układu krążenia, podwyższonego ciśnienia, otyłości, cukrzycy, zapalenia stawów, stwardnienia rozsianego, chorób autoimmunologicznych, bezpłodności i wielu innych.

Niedobór witaminy D to współczesna epidemia. W Wielkiej Brytanii zbyt niski poziom witaminy D notuje się u 86% ludzi w okresie zimowym i u 57% w okresie letnim (dane z 2007). W Szkocji jest jeszcze gorzej bo u 92% w zimie i 75% w lecie (czym dalej na północ tym mniej promieni UVB). Niedobór witaminy D, spotęgowany w okresie zimowym, to przede wszystkim efekt nowego stylu życia. Człowiek jest "zaprojektowany" do przebywania na zewnątrz. Dopiero od niedawna "wiejski styl życia", czyli na zewnątrz, zastępuje styl miejski - w zamkniętych pomieszczeniach domów i biur (a jeśli już na zewnątrz to raczej po zachodzie słońca).

Najkorzystniejsze są małe ale regularne dawki słońca, najlepiej codziennie. Około 20-30 minut w pełnym słońcu powinno wystarczyć aby pokryć dzienne zapotrzebowanie. Dokładne określenie minimalnego czasu na słońcu nie jest proste, bo zależy to od wielu czynników np:

powierzchni skóry wystawianej na słońce, im większa tym szybciej osiągamy wystarczającą dawkę. Jeden z szacunków mówi, że wystarczy wystawić 20% powierzchni ciała przez 30 minut dziennie (wiele ludzi wystawia w okresie zimowym tylko ręce i twarz tj. 5% powierzchni ciała).
szerokości geograficznej - czym bliżej równika tym więcej witamino-twórczego promieniowania UVB. W naszych warunkach w okresie późnej jesieni, zimy i wczesnej wiosny nie da się złapać wystarczającej dawki promieni UVB. Nie powinno to być problemem jeżeli odpowiednio często wystawiamy się na słońce - organizm magazynuje witaminę D i ewentualne zimowe braki może zrekompensować zapasami z letnich miesięcy. Istnieje bardzo dużo danych na temat zwiększonej zachorowalności na różne choroby w zależności od szerokości geograficznej (np. występowanie raka jelita grubego jest 4 do 6 razy wyższe w krajach położonych na północy w porównaniu do krajów bliżej równika).
zachmurzenia - czym większe tym dłużej potrzebujemy przebywać na zewnątrz
pigmentacji skóry - osoby z ciemną pigmentacja potrzebują znacznie więcej słońca (stąd obserwowana epidemia raka prostaty u czarnych mężczyzn)
wagi ciała - osoby otyłe mają upośledzone wytwarzanie witaminy D i potrzebują więcej słońca
stosowania kremów przeciwsłonecznych, które blokują wytwarzanie witaminy D. Kremy nadają się do ochrony przed nadmiarem słońca, a nie do ochrony non-stop!

Dzięki producentom kremów przeciwsłonecznych wszyscy już wiedzą, że słonce jest bardzo groźne. Okazuje się, że niedobór słońca może być znacznie groźniejszy niż jego nadmiar.

"Pogląd, że musimy nieustannie chronić się przed słońcem jest nieporozumieniem i propagowaniem niezdrowego trybu życia" - Michael Holick, Profesor medycyny w Boston University School of Medicine.

Na podstawie danych epidemiologicznych Prof. Holick szacuje, że na 1 kobietę, która przedwcześnie umiera w wyniku nadmiaru słońca przypada 55 kobiet przedwcześnie umierających na raka piersi spowodowanego przez niedobór słońca (w sumie około 27 i pół tys. rocznie w USA). Podobnie z rakiem prostaty u mężczyzn: na jednego mężczyznę, który umiera z powodu przesadnego wystawiania się na słońce przypada około 55 do 60 mężczyzn umierających na raka prostaty z powodu niedoboru słońca (około 37 tys. rocznie w USA).

Skoro to takie ważne dlaczego tak mało mówi się o witaminie D i słońcu?

słońce nic nie kosztuje, więc nikt nie ma interesu w rozkręceniu porządnej kampanii informacyjnej.
większość tego co wiadomo na temat witaminy D to wnioski badań z ostatnich 10 lat, czyli raczej po tym jak twój lekarz skończył studia.

Źródła i więcej
http://www.sunarc.org/
http://www.vitamind3uk.com/
http://vitamind.mercola.com/

http://www.uvadvantage.org/
http://www.naturalnews.com/003069.html

http://www.drpellington.com/index.php?catid=3&blogid=1

Unikaj nie tłuszczu tylko cukru

2011-01-30T12:37:00.013+01:00

foto: Kirk McKoy/ LATimes

"Jeżeli Polacy nie zaczną dbać o swoją dietę i aktywność fizyczną, w ciągu dekady mogą dogonić pod względem otyłości Amerykanów czy Brytyjczyków. W ciągu ostatnich 30 lat otyłość wśród polskiej młodzieży wzrosła dziesięciokrotnie - alarmują dietetycy." To fragment "alarmu dietetyków" podany ostatnio przez PAP (2011-01-25).

No i co radzą nasi specjaliści? Przede wszystkim więcej ruchu. I słusznie. A odnośnie diety? Dalej czytamy: "..jeść można wszystko, ale w odpowiedniej ilości i odpowiednio przygotowane. - Przede wszystkim musimy uważać na tłuszcz." Później jest mowa żeby starać się jeść produkty chude i mało słodkie itd.

No i znowu straszą nas tłuszczem... Straszenie zaczęło się na dobre ponad 30 lat temu w Ameryce. I już się kończy tylko niektórym specjalistom ciężko się odzwyczaić.

"Tłuszcz to nie problem" - mówi dr Willet, szef Wydziału Żywienia Uniwersytetu Harvarda. "Jeżeli Amerykanie ograniczyliby słodkie napoje, ziemniaki, białe pieczywo i słodkie przekąski pozbylibyśmy się prawie wszystkich problemów z nadwagą, cukrzycą i innymi metabolicznymi chorobami".

Dr Willet też kiedyś straszył tłuszczem ale się przestawił. Ten - jakby nie patrzeć - przewrót w dietetyce to wynik przeprowadzonych badań. Okazało się, że spożywany tłuszcz nie jest bezpośrednio powiązany z poziomem tłuszczu we krwi, jak wcześniej sądzono. Za to dużą rolę odgrywa tu ilość spożywanych cukrów, tych niezdrowych - przetworzonych (rafinowanych), powodujących duże wahania poziomu cukru we krwi. Jeżeli jemy ich za dużo jesteśmy na równi pochyłej prowadzącej do otyłości, cukrzycy i wielu innych chorób (czyt. też Napoje słodzone albo zdrowie).

Jak na ironię to, że kiedyś zrobiono z tłuszczu wroga numer 1 przyczyniło się do dzisiejszej katastrofy otyłości. Przesadne unikanie tłuszczów doprowadziło do większego spożycia cukrów i do stworzenia nowych produktów - chudych ale bogatych w cukry. Wypromowano odtłuszczony nabiał, który jak się później okazało dzięki odtłuszczeniu potrafi szkodzić zamiast pomagać.

"Dobre wieści są takie, że prawie każdy może uniknąć cukrzycy typu 2." - mówi dr Willet. "Ważnym elementem zapobiegania jest unikanie niezdrowych cukrów". Na nieszczęście, niezdrowe cukry są tanim wypełniaczem, zagęszczaczem i poprawiaczem smaku więc często czają się w składzie przetworzonych produktów pod różnymi etykietkami np: skrobia (wszelkie rodzaje), białe mąki, syrop kukurydziany, glukoza, fruktoza, dekstroza, melasy itp. Odpowiednio spreparowana mieszanina cukrów potrafi udawać prawie wszystko, na przykład ser (czyt. Zoptymalizowana pizza).

Niektórzy podają, że idealne proporcje tłuszczu, cukru, białka i wielu innych składników wspomagających ich wchłanianie można znaleźć w pełnych, nieprzetworzonych ziarnach (razowe mąki, płatki, kasze, brązowy ryż itp.). Pełne ziarna to tzw. zdrowe węglowodany polecane zgodnie przez większość specjalistów jako podstawa codziennej diety.

Źródła:
LATimes.com: A reversal on carbs
Gazeta.pl: Dietetycy alarmują: Polacy tyją coraz bardziej

Najlepsza pora dnia na ćwiczenia

2011-01-10T21:52:00.006+01:00

photo: flickr/lululemonathletica

Najlepiej poruszać się rano, przed zjedzeniem czegokolwiek. Daje to duużo lepsze efekty niż późniejsza aktywność fizyczna w niwelowaniu efektów obżarstwa i słabej diety. Tak wynika z ostatnio przeprowadzonych badań.

Jak wyglądały badania: zebrano 28 młodych mężczyzn, któryc zaczęto karmić śmieciową dietą składającą się w 50% z tłuszczów, o 30% bardziej kaloryczną niż jedli wcześniej i podzielono chłopaków na 3 grupy. Jedna grupa nie ćwiczyła w ogóle, druga przed śniadaniem, trzecia po śniadaniu. Ci co przed śniadaniem podczas ćwiczeń mogli pić tylko wodę, ci co po śniadaniu podczas ćwiczeń popijali 'sports drink' (jakby ktoś nie wiedział to jest to słodkie, kolorowe, czasami fosforyzujące coś "opracowane specjalnie dla sportowców"). Dla wszystkich śniadanie było bogate w węglowodany. Zadbano żeby wszyscy zjedli tą samą ilość kalorii i żeby ćwiczący trenowali z taką samą intensywnością 4 razy w tygodniu (2 razy po 1,5 godziny i 2 razy po 1 godzinie). I tak przez 6 tygodni.

Co się okazało. Oczywiście najgorzej na tym wyszli niećwiczący: przybrali znacznie na wadze, pojawiła się u nich insulinooporność (pierwszy, znaczący krok do cukrzycy i innych chorób), zaczęli też odkładać tłuszcz w mięśniach (też zły znak). Ćwiczący po śniadaniu przytyli połowę z tego, u nich także stwierdzono insulinooporność i więcej tłuszczu w mięśniach. Ćwiczący przed śniadaniem praktycznie nie przybrali na wadze, nie stwierdzono insulinooporności, za to stwierdzono najbardziej efektywne spalanie tłuszczów.

Podsumowując, dzięki ćwiczeniom na czczo, organizm potrafi się lepiej przystosować do byle jakiej diety, poprawia się metabolizm - główny winowajca niektórych większych brzuchów;)

Jakby ktoś miał ochotę popracować nad swoim metabolizmem być może nie trzeba od razu ustalać ostrych treningów na 5 rano. Krótki jogging albo szybki spacer lub rower do pracy, zamiast jazdy autem, może już zrobić różnicę. Według mojego doświadczenia robi i to dużą.

Źródła:
Nytimes.com: The Benefits of Exercising Before Breakfast
J Physiol. 2010 Nov 1;588(Pt 21):4289-302

Jak jeść - przewodnik konsumenta

2010-12-19T22:36:00.014+01:00

(Okładka książki: poradniak.pl)

Jeżeli zastanawia Cię co jeść a czego unikać i miewasz w sklepie problemy z wyborem produktów bardzo polecam nowo wydaną książkę "Jak jeść – przewodnik konsumenta" Michaella Pollana. Jeżeli nie miewasz takich problemów jest duża szansa, że znaczna część twojego pożywienia to "substancje jedzeniopodobne" a nie normalne jedzenie i ta książka jest tym bardziej dla Ciebie.

„Jak jeść – przewodnik konsumenta” to tłumaczenie ostatniej, wydanej w 2009 roku bestsellerowej książki „Food Rules” Michaela Pollana. Ta niewielka książeczka zawiera 64 proste, trafne i czasem zabawne porady na tematy: co jeść, czego unikać i jak jeść by znaleźć w jedzeniu większą przyjemność.

Michael Pollan wszystko podsumowuje w trzech krótkich zdaniach: Jedz jedzenie. Głównie rośliny. Nie za dużo (więcej o regułach Pollana: Co jeść, 7 słów, 7 reguł ). O co dokładnie tutaj chodzi mówią 64 regułki będące główną treścią książki. Część tych zasad na pewno znacie bo to tradycyjne mądrości ludowe przekazywane z pokolenia na pokolenie, większość jednak wymyślił sam autor i dają one do myślenia. A oto kilka przykładów:

Coś, co nazywa się identycznie w każdym języku (np. Big Mac, Cheetos, czy Pringles) nie jest jedzeniem.
Unikaj żywności zawierającej składniki, których nazwy nie potrafi wymówić przeciętny trzecioklasista.
Jeśli coś kojarzy ci się z halą górską - jedz to; jeśli z halą fabryczną - to nie jedz.
Nie bierz do ust rzeczy przyrządzonych w miejscach, gdzie wszyscy muszą nosić czepki chirurgiczne.
Im twój chleb bielszy, tym pogrzeb rychlejszy.
Unikaj produktów, które udają coś czym nie są (np. margaryna udająca masło, słodziki, sojowe wędliny)
Jedz junk foodu ile chcesz, o ile tylko sam go przygotujesz.
Bądź typem osoby, która je tabletki z suplementami - tylko nie jedz tych tabletek.
Płać więcej, jedz mniej (bo "jak mawiały nasze babcie: lepiej płacić masarzowi niż aptekarzowi")

Więcej o książce na stronie wydawcy:
http://poradniak.pl/index.php/ksiazki/jak-jesc

PS. Niezły prezent na święta!

Łosoś dziki vs. łosoś z farmy

2010-12-01T21:01:00.012+01:00

(foto: flickr/adactio)

Jedzenie łososia jest jak zabiegi botoksem, nie zaleca się częściej niż 3 razy w roku! Chodzi tu o łososia z farmy. Niestety większość łososia pochodzi z farm, dziki jest trudno dostępny i oczywiście droższy.

Farmy rybne to wylęgarnie chorób i pasożytów. Jest to spowodowane przez ogromne zagęszczenie ryb i karmienie ich jak najtańszym kosztem aby rosły jak największe i w jak najkrótszym czasie. Ryby chorują a odpowiedzią korporacji zajmujących się hodowlą jest dodawanie do karmy antybiotyków i różnego rodzaju chemii - między innymi barwników - bez nich mięso łososia z farmy byłoby blado szare.

W hodowli łososia na farmach przoduje Norwegia. Stamtąd pochodzi większość surowego czy wędzonego łososia z naszych sklepów (prawdopodobnie około 90%). To z Norwegii pochodzi też najbardziej zanieczyszczony łosoś, wg badań opublikowanych w 2005 roku (Journal of Nutrition). Naukowcy wyliczyli, że biorąc pod uwagę zawartość różnego rodzaju kancerogennych substancji, na łososia z norweskiej lub szkockiej farmy można sobie pozwolić jedynie do 3 razy w roku. Z innych rejonów świata nieco częściej a najczęściej można spożywać łososia żyjącego dziko. Szacuje się, że łosoś hodowlany zawiera 10 razy więcej toksyn (dioksyn, pestycydów itd.) niż żyjący dziko.

Farmy łososia to poważny problem dla całego środowiska, znaczące źródło zanieczyszczenia mórz (zagrody są wydzielone w morzu), zagrożenie dla dzikiego łososia i innych organizmów żyjących w morzach i oceanach oraz źródło chorób, w tym nowych, jeszcze nie znanych (oglądaj film na na youtube: Farmed Salmon Exposed cz. 1 i pozostałe). Już miały miejsce sytuacje podobne jak z BSE w przypadku wołowiny, kiedy z powodu tajemniczych chorób musiano zlikwidować całe hodowle.

Ale może być jeszcze gorzej. "Łosoś o handlowej nazwie AquAdvantage - wyposażony w gen hormonu wzrostu pochodzący od jego krewniaka, łososia czawyczy z Pacyfiku - ma być przebojem, który pozwoli na niemal dwukrotne przyspieszenie cyklu produkcyjnego prowadzonego na morskich farmach (akwakulturach)..." (Gazeta: Nowy wspaniały łosoś). To najprawdopodobniej pierwsze genetycznie zmodyfikowane zwierzę, które będzie już wkrótce dopuszczone do jedzenia.

fragment z Wprost: "Plaga łososiowa":

"W hodowlach choroby i pasożyty szerzą się niczym pożar. Zmorą jest tajemnicza choroba zwana zakaźną anemią łososi (ISA – infectious salmon anemia). Chore ryby mają krwawe plamy, wzdęte brzuchy, i wolno się poruszają. Z powodu ISA w Szkocji w latach 1998-1999 wybito wszystkie ryby hodowane w promieniu 25 mil od centrum epidemii (straty szacowano na 32 mln dolarów). W 1999 r. ISA kosztowała Norwegię 11 mln dolarów, a Kanadę – 14 mln dolarów. [...]

Chore lub zaatakowane przez pasożyty ryby zagrażają dzikim gatunkom. Zdarza się, że hodowlany narybek ucieka na pełne morze, gdy zagrodę z siatki uszkodzą sztorm lub drapieżniki. Wszy morskie – pasożytnicze skorupiaki z gatunków Caligus elongatus i Lepeophtheirus salmonis żywiące się tkankami żywych ryb – to prawdziwa plaga okolic, w których się hoduje łososie. Niewielka w porównaniu z wyrośniętą rybą wesz jest dla narybku jak 25-kilogramowa pijawka dla dorosłego człowieka. W Irlandii ten pasożyt przyczynił się niemal do całkowitej likwidacji populacji pstrągów. Poza tym ryby uciekające z hodowli będą konkurować o pokarm i miejsca rozrodu z żyjącymi wolno gatunkami. Mogą się też krzyżować z dziką populacją i przekazywać jej osłabione geny."

Źródła i więcej:

Zdrowe jedzenie jak sobie zrobisz

2010-11-09T23:26:00.006+01:00

(foto: harvard.edu)

Nie licz na gotowe produkty, gotuj i przyrządzaj ile możesz, upiecz chleb, zrób wędlinę. Nie umiesz? To lepiej się naucz, jest tyle fajnych blogów;) Najlepiej również zająć się hodowlą warzyw dla siebie. To wnioski ze świeżego podsumowania jakości żywności w Polsce przez Newsweek.

Opis na opakowaniu, że składniki są pochodzenia naturalnego nie musi oznaczać tego co nam się wydaje, ładne warzywa nie oznaczają zdrowych, najtańszą żywność warto omijać szerokim łukiem, na drogą i sporządzoną tradycyjnymi metodami trzeba uważać, towar nie musi być zgodny z etykietką...

Przykłady:

"...jogurt Bakomy z serii Polskie Smaki. Pod wieczkiem obok mleka, cukru i wsadu truskawkowego kryją się barwniki jak najbardziej naturalne: betanina i koszenila. Pierwszy pochodzi z buraków ćwikłowych, a drugi z wysuszonych ciał i jaj mszyc, poza przemysłem spożywczym wykorzystywany m.in. w środkach do odstraszania mrówek. Ponadto w jogurcie jest naturalny zagęstnik: żelatyna wieprzowa. Te dodatki to standard w produkcji jogurtów, keczupów i soków. Nie są toksyczne, ale czy apetyczne?"

"W sklepie nikt się nie zastanawia, dlaczego pomidory są wielkie jak melony, idealnie okrągłe, nieskazitelnie czerwone i nie są podobne do tych z domowego ogródka. Ten idealny wygląd uzyskują na plantacjach, gdzie uprawia się je w cztery tygodnie na podłożu z wełny mineralnej z wykorzystaniem nowoczesnych technologii farmaceutycznych – sterydów przyspieszających nabieranie masy (wody) i antybiotyków chroniących przed chorobami. Nie wyglądają, nie pachną ani nie smakują jak pomidor. Uważajmy też na pieczarki: idealnie białe mogły zostać wybielone roztworem chloru"

"Razem z wędlinami, chlebem i przetworzonymi warzywami czy słodyczami przeciętny Polak zjada co roku około 2 kg chemikaliów. To wagowy ekwiwalent trzech pudełek proszków do prania. Dlatego półki z najtańszą żywnością warto traktować jak dział chemiczny."

"Zgodnie z polską normą masło powinno zawierać przynajmniej 82 proc. tłuszczu pochodzącego z mleka i zero tłuszczy roślinnych. Tymczasem, jak twierdzi UOKiK, firma Lakpol International sprzedawała masło z 53-proc. udziałem roślinnych tłuszczów w składzie. Lepsi byli mleczarze z Mleczgalu, którzy wtopili w tzw. masło aż 84 proc. składników roślinnych."

"Ulubiony chwyt producentów żywności klasy premium to tradycyjne receptury. Ile w tych zabiegach prawdy, pokazała decyzja UOKiK z lipca tego roku w sprawie prestiżowej sieci Krakowski Kredens, która dostała 5,6 tys. zł kary. Firma reklamowała swoje wyroby jako produkty wytwarzane według receptur sprzed stu lat, podczas gdy w rzeczywistości metody produkcji były nowoczesne. Wędliny zawierały zagęszczacze, substancje wzmacniające smak i zapach, stabilizatory, przeciwutleniacze i regulator kwasowości."

Więcej w artykule:
Newsweek.pl: Czy jemy zdrowo, czyli 10 mitów o polskiej żywności

Ryż brązowy vs. biały

2010-10-29T15:20:00.022+02:00

Brązowy ryż

Brązowy ryż to częściowo obłuskane ziarno ryżu. Ziarno brązowego ryżu można dodatkowo pozbawić zewnętrznych warstw i tak otrzymuje się biały ryż. Oddzielana otoczka zawiera wszystko co najlepsze, w środku pozostaje głównie cukier. Dlaczego sprzedaje się głównie biały a nie brązowy? Bo biały może o wiele dłużej poleżeć na półce, jest bardziej słodki i miękki. Czyli i producent i większość konsumentów dostaje to czego chce.

Różnica pomiędzy ryżem brązowym a białym to ryżowe otręby - zewnętrzna warstwa ryżu brązowego, usuwana w procesie produkcji białego. Zmienia się nie tylko kolor i smak, ale i działanie.

Badania pokazały, że jedzenie brązowego ryżu znacznie obniża ryzyko zachorowania na cukrzycę, podczas gdy białego podwyższa. Od bardzo dawna brązowy ryż był stosowany jako środek regulujący poziom cukru we krwi i stosowany przy cukrzycy przez tradycyjną medycynę wschodu. Z innych badań wynika, że jedzenie pełnoziarnistych zbóż (m.in. brązowego ryżu) oznacza znacznie mniejsze szanse przytycia, niż w wypadku spożywania zbóż rafinowanych (kilkunastoletnie badania wpływu żywienia na wagę ciała i zdrowie kobiet, czytaj więcej).

Otręby ryżu, i nie tylko ryżu, są utożsamiane z błonnikiem. Zgodnie z dostępną dziś wiedzą błonnik to tylko jeden z bardzo wielu składników otrąb. Otręby ryżu są czasami nazywane najbardziej skoncentrowanym, naturalnym źródłem substancji odżywczych na ziemi i sprzedawane jako suplement diety (stabilizowane otręby ryżowe). Zawierają setki różnego rodzaju substancji: minerałów (bogate źródło magnezu, mangany, selenu), witamin, substancji tłuszczowych (olej z otrąb ryżowych ma działanie przeciwutleniające), białka, dziesiątki przeciwutleniaczy i jeszcze wiele niepoznanych substancji.

Ostatnio zrobiło się głośno o otrębach z czarnego ryżu. Okazało się, że są niezwykle skuteczne w leczeniu stanów zapalnych i alergii. Łyżka czarnych otrąb ryżowych zawiera więcej cennych przeciwutleniaczy (antocyjanów) oraz witaminy E niż łyżka jagód czy jeżyn. Szczególną wartość czarnego ryżu ktoś wyczuł już dawno temu w starożytnych Chinach - czarny ryż był zarezerwowany wyłącznie dla szlachetnie urodzonych i zakazany pod karą śmierci dla zwykłych ludzi. Jeżeli kupujemy czarny ryż to jest on na 100% nieprzetworzony (niepolerowany). To zewnętrzna powłoka jest czarna, w środku czarny ryż jest tak samo biały jak pozostałe odmiany.

No i ostatnia kwestia - smak i przygotowanie. Według mnie brązowy smakuje lepiej - w porównaniu do białego ma bardziej zdecydowany smak i jest nieco mniej słodki. Brązowy gotuje się chwilę dłużej. Przed ugotowaniem brązowy ryż można namoczyć (np. przez noc), wtedy ugotuje się szybciej. Po namoczeniu można też regularnie przepłukiwać ziarna i po 2 - 3 dniach pojawią się kiełki. Skiełkowany ryż jest jeszcze lepiej przyswajalny, bogatszy w cenne składniki i mniej kaloryczny.

Czytaj więcej:

Gazeta.pl: Jaki ryż jest zdrowy?
Gazeta.pl: Czarny ryż może pomóc w leczeniu alergii
Acs.org:Black rice rivals pricey blueberries as source of healthful antioxidants
Whfoods.com: Brown rice

Sezam niełuskany vs. łuskany

2010-10-22T18:22:00.009+02:00

Sezam łuskany (góra)
i jasny niełuskany (dół)

Czy wiesz, że najczęściej spotykane nasiona sezamu to sezam łuskany? Niełuskany też jest dostępny, tylko trudniej. Niełuskane i łuskane nasiona różnią się głównie kolorem i mogą wyglądać bardzo podobnie - usuwana łuska jest bardzo cienka. Łuskany sezam jest o wiele bielszy, nawet nieco przezroczysty. Ten na bułce z McDonalda prawie się świeci. Niełuskany jest bardziej matowy i jego różne odmiany mogą mieć różne kolory: biały, różne odcienie brązowego, szarego, czerwonego lub czarny. Czarny jest na pewno sezamem niełuskanym. Pod czarną łuską kryje się białe nasionko.

Co za różnica, łuskany czy nie? W zawartości cennych minerałów, przeciwutleniaczy i w bogactwie smaku, oczywiście na korzyść niełuskanego. W zastosowaniach leczniczych największym uznaniem cieszy się czarny sezam. Jest niezwykle bogaty w wapń, żelazo, magnez, fosfor i inne korzystne substancje. Tradycyjna medycyna chińska poleca stosowanie czarnego sezamu jako budujący tonik, przy wychodzeniu z ciężkich, wyczerpujących chorób, leczeniu zaparć, wspomagająco na ruchy jelit. Nasiona czarnego sezamu to popularny dodatek w kuchni japońskiej, chińskiej i koreańskiej, często wykorzystywany jako dekoracja, na przykład sałatek.

Nasiona sezamu najlepiej smakują uprażone. Uprażone i zmiażdżone z niewielkim dodatkiem soli są świetną przyprawą prawie do wszystkiego (patrz przepis dietawarzywnoowocowa.pl: Gomasio - sól sezamowa).

Olej sezamowy i sezam jest znany z wyjątkowej odporności na jełczenie. Łuskany sezam już nie jest taki odporny i powinien być przechowywany w lodówce.

Nasiona sezamu to główny składnik tahini - pasty sezamowej, która jest z kolei jednym z głównych składników hummusu. Znani nam specjaliści od tradycyjnej medycyny wschodu zalecają unikanie tahini z łuskanego sezamu.

Happy Meal, zabawki i zabalsamowanie gratis

2010-10-18T22:33:00.014+02:00

Happy Meal po pół roku w temperaturze
pokojowej (Davies Happy Meal Project)

Zagadka (z Yahoo News): Włodzimierz Lenin, mumia faraona Tutenchamona i zestaw Happy Meal z McDonalds, co mają wspólnego?
Niezwykłą zdolność do opierania się jednemu z podstawowych praw natury czyli podlegania procesom biodegradacji i rozkładu.

To komentarz do kolejnej już inicjatywy, kiedy ktoś postanawia sprawdzić co się stanie jeżeli przechowywać produkt McDonalda przez czas o wiele dłużej niż wystarczający do przemiany normalnego jedzenia w kompost.

Tym razem znana fotografka i artystka z Nowego Yorku, Sally Davies, zakupiła w kwietniu zestaw Happy Meal (dla niezorientowanych: zestaw dla dzieci zawierający frytki, hamburger i gratisowe zabawki), umieściła go w swojej kuchni i regularnie wrzucała przez pół roku zdjęcia frytek i hamburgera na swoją stronę. Rezultat? Wygląd za bardzo się nie zmienił. Jedyna różnica polegała na tym, że po pół roku frytki i hamburger były twarde jak skała i miały akrylowy połysk.

Podobny eksperyment został przeprowadzony w Polsce przez telewizję TVN. Produkty z Burger Kinga, KFC i McDonalda przechowywano przez miesiąc. Spleśniały tylko frytki i hamburger z Burger Kinga. Kurczaczek z KFC i zestaw z McDonalda przetrwały jak nowe (oglądaj dziendobrytvn.plejada.pl: Czy hamburger spleśnieje po miesiącu?).

Sztuka balsamowania rozwinęła się w starożytnym Egipcie z pobudek religijnych. Część przemysłu spożywczego rozwinęła w ostatnich dziesięcioleciach technologię "balsamowania" jedzenia z pobudek zupełnie przyziemnych: dla większego zysku.

Czym bardziej wartościowe jedzenie tym lepiej smakuje fruwającym w powietrzu bakteriom, zarodnikom pleśni i tym szybciej się psuje. Z drobnymi wyjątkami, jedna z dobrych zasad zdrowego żywienia brzmi: nie jedz niczego, co się nie psuje.

Kawa czy yerba mate?

2010-10-10T11:36:00.020+02:00

Yerba mate gotowa do picia,
foto: flickr/ waynewhuang

Kawa czy yerba to kwestia gustu. Ale jeśli jesteś uzależnion(a/y) od kawy i czujesz tego zgubne skutki lepszym wyborem może być yerba.

Wielu kawoszy po przejściu paru kofeinowych wstrząsów czy też z problemami z nadkwasotą i trawieniem wzmaganymi przez kawę przerzuciło się na yerbę i problemy zniknęły. Efekt pobudzenia przez yerbę jest zwykle opisywany jako łagodniejszy w porównaniu do kawy i bardziej długotrwały. Jeżeli chodzi o właściwości zdrowotne i kawa i yerba zawierają mnóstwo korzystnych przeciwutleniaczy, ale wydaje się, że yerba jednak wygrywa (patrz brainready.com: Yerba Mate vs. Coffee: Which is Healthier?).

Jeżeli ogólnie nie lubisz ziółek i lubisz słodzić są duże szanse, że nie od razu polubisz trawiasto ziemisty smak yerby. W sprzedaży często można spotkać smakowe mieszanki yerby z miętą, trawą cytrynową i innymi dodatkami. Południowo amerykańscy indianie czasami słodzili sobie yerbe leczniczym ziołem - stewią (patrz dietawarzywnoowocowa.pl: Stewia - roślina słodsza niż cukier). Dla prawdziwych mateistów (pijacych yerbę) smak yerby to same zalety a jej słodzenie to bluźnierstwo. Jeżeli yerba nie smakuje ci za pierwszym razem warto dać jej więcej niż jedną szansę. Tak opisuje swoje pierwsze picie Wojciech Cejrowski, chyba najbardziej znany mateista w Polsce:

- No i jak? - zapytał padre, kiedy opróżniłem guampę i oddałem Indiance.
- Smakuje jak napar z petów.
- A piłeś kiedy napar z petów, że tak gadasz?
- Zobaczysz - dodał po chwili - za miesiąc rzucisz kawę, rzucisz herbatę i przejdziesz na mate. Na razie i tak nie masz wyjścia, bo tu nikt nic innego nie pije. Kiedy wyjeżdzasz?
- Za trzy miesiące...
- Uuu no to przepadłeś. Zapomnij o małych czarnych, ty już jesteś mateista!

Polecam jeszcze dokładny opis przyrządzania i rytuał picia na Yerbamate.com.pl: Przyrządzanie i picie.

Coś ogólnie o yerbie: Ugotuj.to: Siła yerba mate.

Zdrowiej bez antybiotyków

2010-10-02T19:53:00.010+02:00

Grafika Narodowego Programu
Ochrony Antybiotyków

Polacy jedzą coraz więcej antybiotyków, pomimo apeli specjalistów zniechęcających lekarzy do pochopnego przepisywania, a pacjentów do nadmiernego przyjmowania. Większość przeziębień oraz grypa wywoływane są przez wirusy, przeciwko którym antybiotyki NIE DZIAŁAJĄ. Nadmierne i niewłaściwe stosowanie antybiotyków przyspiesza pojawianie się i rozprzestrzenianie groźnych bakterii antybiotykoopornych.

To główne argumenty specjalistów, mniej mówi się o przykrych konsekwencjach przyjmowania antybiotyków związanych z niszczeniem własnej flory jelitowej. To od niej w dużej mierze zależy odporność organizmu. Antybiotyki nie tylko zabijają szkodliwe ale również niezwykle korzystne bakterie co stwarza korzystne środowisko do przerostu drożdży i grzybów. Jest wiele osób chronicznie cierpiących na zmęczenie, częste infekcje, alergie, kłopoty z układem pokarmowym i szereg innych objawów kandydozy w różnym stopniu zaawansowania, których problemy rozpoczęły się po kuracjach antybiotykowych. Te osoby często nie zdają sobie sprawy ze źródeł swoich dolegliwości.

Czytaj więcej:

antybiotyki.edu.pl: Brać czy nie brać, szczegółowe rekomendacje dla specjalistów - sprawdź lekarza zanim weźmiesz [pdf ,112 stron]

antybiotyki.edu.pl: Narodowy Program Ochrony Antybiotyków

PAP: Ile wart jest antybiotyk? 30 września 2010

W ciągu trzech ostatnich lat Polacy pochłonęli antybiotyki za prawie miliard złotych. NFZ wydaje fortunę na refundację leków, ale lekarze i pacjenci zgodnie ignorują kampanię, która miała zniechęcić nas do antybiotyków - wytyka "Metro".

Pacjentów, którzy każdą infekcję leczą antybiotykami, są w Polsce miliony. Z najnowszych danych NFZ wynika, że w zeszłym roku zjedliśmy ponad 31 mln opakowań antybiotyków. Na ich refundację NFZ wydał prawie 307 mln zł, o 12 mln zł więcej niż rok wcześniej. Tymczasem od pięciu lat specjaliści od antybiotykoterapii wraz z Ministerstwem Zdrowia, w ramach Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków prowadzą kampanię, która ma zniechęcić lekarzy do pochopnego przepisywania, a pacjentów do nadmiernego przyjmowania takich leków.

Gazeta zaznacza, że taki wymóg postawiła nam Unia Europejska. W kilku krajach podobne kampanie przyniosły świetne rezultaty. We Francji, Szwecji i Wielkiej Brytanii (wg danych Komisji Europejskiej), przepisuje się dziś o kilkadziesiąt procent mniej antybiotyków niż jeszcze kilkanaście lat temu. A u nas odwrotnie - ostrzega w swojej czwartkowej publikacji "Metro".

To śmieci tuczą dzieci

2010-09-27T19:34:00.021+02:00

Od początku września na tablicach reklamowych w całym kraju pojawiły się wielkie plakaty z hasłem "To śmieci tuczą dzieci" promujące kampanię "Aktywnie po zdrowie" Fundacji Banku Ochrony Środowiska. Jak wyjaśnia zarząd fundacji plakat ma wyrażać bardzo proste przesłanie: "Mówimy STOP zaśmiecaniu żołądków naszych dzieci. Apelujemy: Pomyśl o konsekwencjach, zanim, kierując się telewizyjną reklamą, kupisz kolejny słodzony napój, batonik lub chipsy." Popieramy!

Kampania „Aktywnie po zdrowie” to nie tylko plakaty. To również serwis internetowy www.aktywniepozdrowie.pl oraz program edukacyjny, w który mogą zaangażować się szkoły, skierowany do dzieci, rodziców i nauczycieli (lekcje tematyczne, warsztaty, konkursy itp).

Na stronie www.aktywniepozdrowie.pl znajdziecie artykuły ekspertów na temat żywienia dzieci i zdrowia, między innymi:

"Nie należy tworzyć w życiu dziecka sytuacji, w których wykształcą się w nim pozytywne emocjonalne skojarzenia z żywnością o szkodliwym wpływie na organizm, czyli m.in. ze słodyczami. Zamiast lizaków, cukierków i innych łakoci, nagrodą za dobre zachowanie może być czytanie książeczki, wspólna zabawa, wyjście na plac zabaw czy pochwała..." więcej: aktywniepozdrowie.pl: Słodkie życie

"Uwaga na fast food!

Dane umieszczane na stronach internetowych restauracji podających żywność typu fast food pokazują, że posiada ona wyjątkowo wysoką ED.

[ED - energetyczna gęstość, inaczej kaloryczność]*

W niektórych restauracjach średnia ED całego menu wynosi ok. 1100 kJ/100 g (262 kcal/100 g), czyli o 65% więcej niż przeciętny posiłek Polaka czy Brytyjczyka. Duża ED wielu produktów typu fast food zaburza u człowieka mechanizmy kontrolujące apetyt. [...] Dzieci w wyborze pożywienia kierują się głównie jego walorami smakowymi, zapachowymi, kolorystyką i wyglądem, a nie wartością odżywczą.

[to tak jak ich rodzice :) no dobrze, większość rodziców]*

Wszystkie niemowlęta i większość dzieci preferują smak słodki, unikając gorzkiego. Taka preferencja smakowa może być cechą wrodzoną, obserwowaną w każdym wieku, ale najbardziej ujawnia się w wieku 12 lat i stopniowym zmniejsza w późniejszych latach życia. Fast foody i inne produkty o dużej ED uważane są za bardziej apetyczne, ponieważ zawierają duże ilości tłuszczu i cukru, które zwiększają ich smakowitość; dotyczy to przede wszystkim słodyczy. Okazuje się, że wysoka smakowitość produktów zawierających duże ilości cukru i tłuszczu zaburza naturalne sygnały sytości i w rezultacie prowadzi do nadmiernego spożycia pokarmu, a w konsekwencji do nadwagi..." więcej: aktywniepozdrowie.pl: ED - energetyczna droga do zguby.

*przyp. czarnarzepa

Co jeść? 7 słów, 7 reguł

2010-09-14T00:25:00.016+02:00


Plakat filmu "Food, Inc." Nominowany w 2010 do Oskara dokument o amerykańskim systemie produkcji żywności (niestety zmierzamy w tą samą stronę), gdzie zobaczycie Michaela Pollana w roli eksperta. Gorąco polecam.

Co jeść? Poniżej krótkie i zgrabne podsumowanie Michaela Pollana, uznanego w USA autora książek i artykułów na temat jedzenia, produkcji żywności i wpływu człowieka na środowisko. Bardzo mi się podoba, więc oto ono.

Według Pollana zdrowe żywienie można podsumować w 7 słowach:

"Jedz pożywienie. Głównie rośliny. Nie za dużo."

Przez pożywienie należy rozumieć PRAWDZIWY, nieprzetworzony pokarm pochodzenia naturalnego tzn. taki który serwowała twoja babcia i jej przodkowie. Jak odróżnić prawdziwy pokarm od jedzenio-podobnych produktów? Oto 7 reguł Pollana:

Nie jedz niczego co twoja babcia nie rozpoznałaby jako jedzenie. Kiedy w sklepie bierzesz do ręki opakowanie produktu, który ma więcej niż 15 składników, spytaj siebie, co te składniki tam robią???
Nie kupuj i nie jedz niczego co ma więcej niż 5 składników lub składniki, które trudno Ci wymówić.
Trzymaj się z daleka od środka supermarketu, kieruj się ku obrzeżom. Prawdziwe jedzenie jest zwykle na obwodzie, blisko magazynów, gdzie łatwo może być zastąpione świeżym kiedy się zepsuje.
Nie jedz niczego co się nie psuje. Są wyjątki, na przykład miód. Zawsze masz wybór, na przykład albo normalne pieczywo albo rogalik z syntetycznym nadzieniem w kolorowym opakowaniu, który przetrwa niejedną zimę.
Chodzi nie tylko o to co jesz ale i jak. Zawsze odejdź od stołu z lekkim niedosytem. Wiele kultur ma zasadę żeby skończyć posiłek przed uczuciem pełnej sytości. W Japonii mówią aby jeść do czterech piątych swoich możliwości, podobnie w kulturze islamskiej. Niemcy mawiają: zawiąż worek zanim będzie pełny.
Tradycyjnie rodziny jadają razem, o regularnych porach, przy wspólnym stole - nie przed telewizorem. To dobra tradycja. Ciesz się posiłkiem z ludźmi których kochasz.
Nie kupuj jedzenia tam gdzie kupujesz benzynę. W USA 20% jedzenia jest zjadana w aucie.

Powyższe 7 reguł podaję za WebMD: 7 rules for Eating

Więcej reguł w książce Michaela Pollana: Food Rules. An Eater's Manual

Jeszcze więcej na stronie Michaela Pollana.

Niech Cię glutaminian nie umami

2010-09-13T00:19:00.020+02:00

Parmezan - jedno z najbogatszych,
naturalnych źródeł smaku umami.
Potrafi zamienić nijakie spaghetti
w pyszne danie (parmigiano-reggiano.it)

Umami to jeden z podstawowych pięciu smaków, obok słodkiego, gorzkiego, słonego i kwaśnego. Opisuje się go jako bulionowy, mięsny, wypełniający, pełny, smakowity. Smak ten jest utożsamiany z glutaminianem sodu. Glutaminian to jednak niekompletne umami. Kto chce poczuć różnicę niech porówna smak prawdziwego rosołu i zupki chińskiej z torebki.

Umami to smak wolnych aminokwasów (połączone aminokwasy tworzą białka, glutaminian to jeden z wielu aminokwasów) i nukleotydów (połączone nukleotydy tworzą kwasy nukleinowe np. DNA). Proces gotowania rosołu to powolny rozpad białek oraz kwasów nukleinowych mięsa na ich podstawowe składniki - czyli coraz więcej umami. Podobnie jest z procesem fermentacji - czym dłużej dojrzewa ser, wino, piwo, bigos po ugotowaniu - tym więcej umami.

Czynników które tworzą umami jest wiele. Aminokwasy określa się wyzwalaczami, nukleotydy wzmacniaczami umami. Kolejny wymiar w jego odczuwaniu to wpływ innych smaków. Umami wzmacnia smak słony i słodki (dzięki temu można mniej solić i słodzić!) oraz równoważy gorzki i kwaśny. Te zależności odwracają uwagę od umami wysuwając na pierwszy plan pozostałe cztery smaki. Najciężej określić wrażenie namacalności umami, określanego jako wypełniający, sycący, dający wrażenie większej ciężkości potrawy.

Umami uczymy się od urodzenia, jest go dużo w mleku matki, i pełni on ważną funkcję - to pozytywny sygnał dla organizmu, że w pożywieniu jest dużo cennych składników budulcowych bardzo łatwych do przyswojenia.

Naturalne produkty bogate w umami

rośliny: szparagi, ugotowana fasola, groszek, pomidory, kiszone warzywa, oliwki, wodorosty.
białka: mięsa - suszone, długodojrzewające, duszone, wolno gotowane; anchois, większość owoców morza.
sery: parmezan i inne długodojrzewające twarde sery, sery pleśniowe - szczególnie niebieskie jak gorgonzola.
inne: sos sojowy, sos worcestershire, sos rybny, keczup, miso, grzyby (czym ciemniejsze tym więcej umami).

Co ciekawe, dobranie wina do posiłku to w dużej mierze sprawa skomponowania dobrego umami w ustach. Umami potraw potrafi zniwelować umami wina i wydobyć z nich gorycz i garbnikowość. Dlatego do serów czy szparagów lepiej pasują wina bardziej dojrzałe, bogate w umami lub wina z niską zawartością goryczy i garbników.

Znany pod nazwą E621 lub MSG, glutaminian sodu jest dziś głównym dodatkiem przemysłu spożywczego imitującym umami. Jest wiele kontrowersji odnośnie wpływu glutaminianu na zdrowie (patrz linki poniżej). Wiadomo, że nadmiar jest szkodliwy, wiadomo też, że ludzie mają różne poziomy tolerancji. Produkty w sprzedaży muszą spełniać określone normy jednak tak wiele z nich zawiera glutaminian, że nietrudno przesadzić. E621 nie zawsze jest wypisany na liście składników, może się również kryć pod: aromat naturalny, przyprawa, roślinny hydrolizat białkowy, ekstrakt z drożdży, żelatyna.

Część ludzi w różnym stopniu nie toleruje glutaminianu i innych sztucznych substancji wzmacniających smak i zapach. Jeżeli cierpisz na bóle głowy, zgagę lub masz inne niepokojące objawy sprawdź związek pomiędzy tym co jesz a ich występowaniem. Często pomaga ograniczenie pokarmów wysoko przetworzonych i fast-foodów oraz więcej warzyw w codziennej diecie.

Czytaj więcej:

Wspolczesna.pl: Glutaminian sodu. Polepsza smak tak, że nie oderwiesz się od jedzenia

Winegeeks.com: Umami - Taste Receptor, Tactile Sensation and Flavor Intensifier

Mercola.com: The Shocking Dangers of MSG You Don’t Know

Pij napoje energetyczne - rób głupie rzeczy szybciej, z większą energią!

2010-09-10T15:01:00.087+02:00

"Pij kawę - rób głupie rzeczy szybciej,
z większą energią" - rys. z książki
"You say I'm a bitch like it's
a bad thing" E Polish; D Wotz.

Prowokacyjne hasło z lat 60-tych "Pij kawę - rób głupie rzeczy szybciej, z większą energią" dziś lepiej pasuje do napojów energetycznych. Z kawą nie warto przesadzać, napojów energetycznych nie warto pić w ogóle.

Kawę i napoje energetyczne łączy ze sobą główny składnik stymulujący - kofeina. Również cukier, chociaż niekoniecznie - zawsze można wypić gorzką kawę. Ale kto sypie do kawy 6 łyżeczek? Pewnie mało kto, ale do Red-Bulla jest nasypane właśnie tyle. Jedna puszka Red-Bulla (250 ml) zawiera 28g cukru (tj. prawie sześć łyżeczek). To bardzo dużo i prawie dokładnie tyle co coca-cola. Duża zawartość cukru wydaje się najbardziej zgubnym składnikiem napojów energetycznych (czytaj poprzedni post o tragicznym! wpływie dużej ilości cukru w napojach). Obok kofeiny, cukier to najprawdopodobniej główny czynnik stymulujący.

Kofeina
Jeden Red-Bull zawiera mniej więcej tyle kofeiny co jedna kawa. Jeżeli mamy ochotę pobudzać się kofeiną lepszym wyborem niż napoje energetyczne będą jej naturalne źródła: kawa, yerba mate czy zielona herbata. Po pierwsze dlatego, że w tych naturalnych surowcach dostajemy w pakiecie mnóstwo antyoksydantów, po drugie długofalowy efekt picia napojów energetycznych nie jest znany. Nikt nie przeprowadził takich badań.

Sama kofeina w małych dawkach ma działanie lecznicze, stymuluje układ krwionośny i przyspiesza przemianę materii. Jednak każdy ma swój limit. Łatwo go przekroczyć mieszając na co dzień różne źródła kofeiny (kawa, herbata, cola, niektóre napoje, niektóre preparaty przeciwbólowe). Nadużywana kofeina zwiększa puls, ciśnienie, podnosi poziom hormonów stresu, działa odwadniająco, osłabia układ odpornościowy. Podobnie jak nadmiar cukru, nadmiar kofeiny jest uzależniający, osłabia równowagę hormonalną co może prowadzić do permanentnego uczucia osłabienia. Kofeiny należy unikać przy bezsenności, nadwrażliwości nerwowej, stanach lękowych, nadciśnieniu.

W związku z ryzykiem przedawkowania kofeiny sprzedaż Red-Bulla była w ostatnich latach zakazana lub ograniczona we Francji, Danii i Norwegii. Kawy nikt nie zakazywał.

Inne, najczęściej występujące składniki napojów energetycznych:

tauryna - wbrew temu co sugerowali producenci napojów energetycznych nie ma dowodów na to, że tauryna ma działanie stymulujące, dodaje energii czy pozwala opóźnić efekt zmęczenia (opinia European Food Safety Association z 2009). Jej rola w napojach energetycznych jest więc bliżej nieznana.
glukurolakton - powstaje w wątrobie z glukozy, obecny w codziennym pożywieniu. Tutaj ciekawostka, zawartość tego cukru w 1 puszce Red-Bulla jest kilkaset razy większa niż normalnie znajduje się w pożywieniu. Agencje do spraw bezpieczeństwa żywności twierdzą, że jest bezpieczny (żeby się szybko zatruć trzeba go zjeść dużo więcej). Badań nad długofalowym wpływem na zdrowie nie przeprowadzono. Rola glukurolaktonu również nie jest jasna.
witaminy z grupy B - nie jest to wyciąg z jagód tylko zsyntetyzowane witaminy, bez substancji towarzyszących im w naturze. Jak wiadomo, należy unikać wyizolowanych witamin.
dodatki smakowe i nadające kolor - mnóstwo sztucznych substancji (podejrzewane o działanie alergiczne, kancerogenne, neurotoksyczne) nadających całości smak i kolor gazowanego syropu na kaszel.

Źródła i więcej:
The Ecologist: Behind the label: Red Bull
Mercola: Red-Bull can give you a stroke